domingo, 1 de maio de 2011

Nai só hai unha

O primeiro domingo de maio Galicia celebrase en Galicia o día da nai, e moitos dos que por desgracia xa non a temos entre nós, lembrámola levándolle unha flores. Hai dous ramos, porque como saben os que me coñecen, un é para levarllo a quen durante moitos nos axudou con maior ou menor acerto, a suplila a súa ausencia.

Este ano coincide co Primeiro de Maio, día do traballado. No caso da miña, só ela soubo mellor que ninguén os traballos, sufrimentos e calamidades que pasou para sacarnos a meu irmán e a min avante. Supoño que xa o teño comentado, pero aínda así non me cansarei e hoxe é un bo día para facelo.

Aos poucos días de terme a min tívose que incorporar ao traballo na forestal e por esa causa, quedaralle un problema crónico nunha man, concretamente nun dedo. Cando lle viña a dor, xeralmente no inverno, mantiña bastante incapacitada e nunca lle acertaron co remedio. Aqueles tempos por sorte mudaron e hoxe, as nais traballadoras, outra cousa son as que non traballan, teñen dereito a vacacións retribuídas e incluso, os pais.

Para falar de como era antes aquel traballo ninguén o sabe mellor que aquelas mulleres e homes que, sen medios de locomoción e sen seguro de ningunha clase, se dedicaron a abrir pistas e plantar arbores no Barbanza só coa axuda das súas mans. Dúas ou tres horas de camiño, cumprila "tarea" encomendada, ter sorte que non che tocase un mal capataz. Pola tarde-noite de volta á casa para cumprilo seu rol de amas de casa, se non había outra muller, como foi no caso da miña.

Despois fallou a forestal, pero non tivo inconveniente en sumarse á empresa de O Portugués de O Son, e desempeñar nos anos 60 traballos de homes. Fai uns días, dúas irmáns da familia Conde de O Son, aínda me lembraron o gran traballadora que fora e como había poucos homes que-lle fixeran "sombra". Dende aquí quérolles darlles as máis expresivas gracias por lembrarse aínda delas despois de más de 30 anos da súa "marcha" e sobre todo, por lembrarme o traballadora e escrava que fora. Gracias que fago extensivas a outras familias que a coñeceron e que aínda ma lembran.

Na captura da imaxe, zonas de desprazamento das veciñas e veciños de Nebra, cando traballaban na forestal: Raña, Calvelle, Enxerto de Arriba, Giende, Moimenta, etc.



Xa está aquí o maio

Seguindo a tradición dos nosos ancestros, na tardiña do 30 de abril antes da posta do Sol, moitas familias aínda seguimos apañando unha flores de xestas (chorimas), para penduralas nas portas das casas e alpendres dos animais para darlle a benvida ao Maio para evitalos malos espíritos.

Nalgún casos, ao seu carón tamén se coloca un toxo da envexa (toxo manso).


Na zona é a única tradición que se conserva, xa que non fomos quen de inculcarlle ás nova xeracións a Festa do Maios, e cando en Nebra o intentamos fai un par de anos, aínda houbo quen nós criticou e iso que non lles pedimos ren. Sen embargo onde si se xoga cos cartos de todos e todas, ben que calan.

Aquí ven o maio
de frores cuberto...
puxéronse á porta
cantándome os nenos;
i os puchos furados
pra min estendendo,
pedíronme crocas
dos meus castiñeiros.

Pasai, rapaciños,
calados e quedos,
que o que é polo de hoxe
que darvos non teño.
Eu sónvo-lo probe
do pobo gallego:
¡Pra min non hai maio,
pra min sempre é inverno!...

Cando eu me atopare
de donos liberto
i o pan non me quiten
trabucos e préstemos,
e como os do abade
frorezan meus eidos,
chegado habrá estonces
o maio que eu quero.

¿Queredes castañas
dos meus castiñeiros?...
Cantádeme un maio
sin bruxas nin demos;
un maio sin segas,
usuras nin preitos,
sin quintas, nin portas,
nin foros, nin cregos.

CURROS ENRÍQUEZ